“Geen economisch effect WK Zuid-Afrika” – wat wel?

Posted on 6 oktober 2010

3


Voorafgaand aan het WK voetbal in Zuid-Afrika toonde econoom en geograaf Udesh Pillay zich zeer kritisch over de mogelijke nalatenchap (‘legacy’) van het WK voetbal in Zuid-Afrika. Hij vermoedde eerder negatieve, dan positieve economische impact voor zijn geboorteland en voorzag vooral ‘dromen’, in plaats van ‘ontwikkeling’. Vandaag sprak Pillay in Den Haag. Wat is er uitgekomen van zijn voorspellingen?

Development and Dreams

Pillay, directeur van de Zuid-Afrikaanse Human Sciences Research Council ((HSCR), nam zijn publiek in Den Haag mee in de wondere wereld van cijfers en economische modellen. Tijdens de bijeenkomst, georganiseerd door de IS Academie van het Ministerie van Buitenlandse Zaken, gaf hij antwoord op de vraag of de door de Zuid-Afrikaanse overheid en FIFA beloofde economische opbrengsten van het WK ook daadwerkelijk zijn gehaald. En of een WK, vanuit economisch perspectief, een zinvolle investering is.

 Onderschatten en overschatten

In zijn boek ‘Development and dreams’, dat verscheen aan de vooravond van het WK, stelt Pillay dat kosten voor mega sportevenementen, zoals een WK en Olympische Spelen, structureel worden onderschat. Zijn stelling wordt bevestigd na afloop van het WK in Zuid-Afrika: Het evenement kende een budgetoverschrijding van 300%.

 In zijn boek beweert Pillay tevens dat de opbrengsten van een WK structureel worden overschat. Eerdere WK’s leverden geen winst op – in financiële zin. Het WK in 1994 (Verenigde Staten) sloot bijvoorbeeld af met een verlies tussen de 5 en 9 miljoen dollar. En ook in Duitsland (2006) zijn door onderzoekers geen economische effecten waargenomen.

 Om het economisch rendement in Zuid-Afrika te schetsen overspoelt Pillay zijn publiek met cijfers. Een greep:

  • De opbrengsten van WK voor Zuid-Afrika bedragen 60 billion Rand
  • De totale kosten van het WK bedragen 58 billion Rand – volgens het Zuid-Afrikaanse ministerie van Financiën
  • Volgens Pillay liggen de werkelijke kosten op 100 billion Rand, gelijk aan 6,4% van het bruto nationaal product van Zuid-Afrika
  • Volgend de berekening van Pillay is het WK-saldo dus negatief: -40 billion Rand
  • Als daar de reeds gealloceerde gelden voor investeringen in de infrastructuur van afgetrokken worden, komt het saldo –in het meest gunstige geval- uit op 0.
  • Dit terwijl FIFA 36 miljoen US Dollar verdiende aan het WK
  • Van deze winst kwam 1% ten bate van ontwikkelingen in Zuid-Afrika

 De belangrijkste belofte van de organistoren van het WK aan de Zuid-Afrikaanse bevolking betrof de toename van banen. Belangrijk in een land waar het officiële werkloosheidcijfer 25% bedraagt en het onofficiële 33%. Het aantal banen nam, dankzij het WK, inderdaad toe, met 130.000. Maar, zo plaatst Pillay een belangrijke kanttekening, 90% van deze banen is alweer verdwenen en de werknemers hebben geen nieuw werk kunnen vinden.

 Blijvende verbeteringen

Is er dan niets positiefs te melden? Toch wel. Want hoewel er minder buitenlandse bezoekers kwamen tijdens het WK dan de verwachte 450.000, kent het toerisme in Zuid-Afrika een groei van 0,5%. Het WK heeft tevens momentum gegeven om te investeren in de infrastructuur. De nieuwe wegen, luchthavens en –vooral- het openbaar vervoer hebben een blijvende positieve invloed op de Zuid-Afrikaanse economie. De verbeteringen in de infrastructuur gaan nog altijd door, zodat Zuid-Afrika nu bijvoorbeeld beschikt over een digitale snelweg, waar veel landen in de wereld jaloers op zijn.

 Toch concludeert Pillay dat het WK niet tot een significant economisch effect heeft geleid. Sterker, hij rekent voor dat die 100 billion Rand veel beter direct in de ontwikkeling van werkgelegenheid gestoken had kunnen worden.

 Het WK is, zo veel is duidelijk, geen instrument voor economische ontwikkeling gebleken en heeft in Zuid-Afrika niet bijgedragen aan de “pro-poor policy”.

 Ander perspectief

Het zijn ontluisterende cijfers en conclusies. Maar, zo geeft ook Pillay toe, er is meer dan het economisch perspectief. Er zijn ook andere effecten, zoals sociale cohesie en nationale trots. Ook het dankzij het WK verbeterde internationale imago van Zuid-Afrika, en wellicht van heel Afrika, is van groot belang. Dergelijke sociale en symbolische opbrengsten hebben ongetwijfeld positieve invloed op de economische opbrengst op de lange termijn.

 De vraag is op welke manier deze “intangibles” zichtbaar gemaakt kunnen worden door middel van onderzoek. De modellen van Pillay en andere economen, zo erkent de Zuid-Afrikaan, schieten hiervoor tekort. 

getagged: ,