Serieus (Of: Waarom ik Mart Smeets niet meer geloof)

Posted on 28 december 2010

0


Mart Smeets heeft me jarenlang van mijn stuk gebracht. Hij heeft het meest memorabele interview in 10 jaar Supporter op zijn naam staan, vol verwarrende uitspraken over sport in Afrika. Die grepen me bij de keel, ook al zei mijn vrouw dat ik volwassen mannen in gebreide truien niet serieus moest nemen.

Normaal gesproken spreekt de flamboyante sportpresentator vanuit verwarmde ijsstadions en zonnige Franse wielerkoersen heel enthousiast over sport. Maar in 2005 sloeg hij ineens een ijskoude toon aan: ‘Het wordt nooit iets met de sport in Afrika’. Sterker nog, zei Smeets: ‘Afrika is een verloren continent waar geen hond in is geïnteresseerd. De toekomst van Afrika is niets. Nul komma nul.’ En sport gaat daar, aldus de commentator, helemaal niks aan veranderen: ‘Hoezo inzetten op sport? Dat is een luxe keuze. Alsof er wat te kiezen valt. Dat zoiets daar ooit gekozen kan worden is een utopie.’

Ik was stomverbaasd. Ten eerste omdat ik niet wist dat Mart zo’n Afrikakenner was. Blijkbaar kwam hij tijdens de dweilpauzes in Thialf wel eens een verdwaalde Afrikaan tegen. Of bezocht hij de Ronde van Burkina Faso, ter voorbereiding op de Tour de France. Waar haalde hij zijn wijsheid anders vandaan? Ik was echter vooral verrast over de pessimistische inhoud van zijn analyse. Ik leefde nog in de naïeve veronderstelling dat er langzaam winst geboekt werd op het verloren continent. En dat sport daaraan bijdraagt door plezier en persoonlijke ontwikkeling te bieden.

Smeets ging in hetzelfde interview nog een stapje verder: ‘Armoede?’, oreerde hij, ‘We doen er niks aan, we zullen er niks aan doen en we willen er niks aan doen. Tenzij we er iets aan kunnen verdienen’. Ik viel van mijn stoel. Tegenwoordig draaien publieke figuren en politici hun hand niet om voor dit soort opmerkingen. Maar destijds had ik nog nooit gehoord van ‘linkse hobby’s’. En bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking waren vijf jaar geleden taboe. Mijn vrouw probeerde mijn verbijstering over de woorden van Smeets te verzachten door wederom op zijn kleding te wijzen. Maar ik zag op tv dat Dione de Graaf en Ria Visser hem wél geloofden. Wat nu?

Begin november besloot ik de proef op de som te nemen. Ik ging terug naar de township Alexandra in Johannesburg, waar ik eind jaren 90 verdwaasd langs de krakkemikkige krotten liep en de talloze kogelgaten in de muren telde. Wat bleek? Van de beklemmende sfeer van toen is niets meer over. Veel bewoners beschikken nu over een stenen huis en de kinderen spelen zorgeloos op straat. Alexandra krijgt eindelijk aandacht van de lokale overheid, politie en buitenlandse organisaties. FIFA heeft, in het kader van het WK Voetbal, zelfs een Football for Hope Centre gebouwd. En ‘hope’ is precies wat de wijk nu uitstraalt. Of, zoals een bewoner het uitdrukte: ‘Wij durven te hopen. Daarom is de toekomst voor Afrika’.

Met die gedachte landde ik onlangs in Nederland, waar het schaatsseizoen inmiddels is begonnen. Mart Smeets heeft zijn vertrouwde plek langs de ijsbaan ingenomen en is stellig als altijd in zijn analyses. Maar hoe anders zie ik hem nu. ‘Mijn vrouw had gelijk’, denk ik, terwijl ik naar zijn nieuwe gebreide truien en bontgekleurde jasjes kijk. ‘Jou neem ik niet meer serieus.’

Deze column verscheen in het jubileumnummer van Supporter, het magazine over sport & ontwikkelingssamenwerking dat deze maand 10 jaar bestaat. Klik hier voor een gratis abonnement op Supporter.

Posted in: Column, Opinie